Negen van de tien vacatures zijn vervanging
Onderzoek van het ROA laat zien dat van de ruim twee miljoen baanopeningen tot 2028 zo'n 90 procent voortkomt uit vervangingsvraag: mensen die met pensioen gaan of de arbeidsmarkt tijdelijk verlaten. Het gaat dus niet om groei, maar om het opvullen van gaten.
UWV vroeg 3.500 werkgevers naar de komende vijf jaar. Bijna vier op de tien verwacht personeel te zien vertrekken door pensionering, en die uitstroom houdt de tekorten langer in stand. Rond 2035 is naar verwachting ongeveer een kwart van de Nederlandse bevolking 65 jaar of ouder.
Waarom dit kleine bedrijven harder raakt. In een bedrijf van tweehonderd man is een vertrekkende medewerker een gat in een team. In een bedrijf van veertien man is het vaak een volledige functie die niemand anders kan overnemen — inclusief alles wat nergens is opgeschreven.
Wat er precies verdwijnt
Niet de handleiding. Die is er meestal niet. Wat verdwijnt is het soort kennis dat nooit is vastgelegd omdat niemand het ooit een vraag vond:
Zoals het nu gaat
- De afspraak staat in de mailbox van één collega
- Gegevens worden overgetypt van het ene systeem naar het andere
- Wie het weet is met vakantie
- Niemand kan achteraf zien waarom het zo besloten is
Zoals het wordt
- De afspraak staat bij de klant, vindbaar voor iedereen
- Wat één keer is ingevoerd stroomt door naar de rest
- Het werk loopt door, ook als iemand er niet is
- Elk besluit heeft een bron, een eigenaar en een datum
Het cijfer dat iedereen citeert, en waarom het wankelt
Overal duikt hetzelfde getal op: medewerkers zouden 1,8 uur per dag kwijt zijn aan zoeken naar informatie, met het beeld erbij dat je vijf mensen aanneemt en er vier komen opdagen. Dat cijfer komt uit een rapport van het McKinsey Global Institute uit 2012. IDC komt op ongeveer 2,5 uur per dag; Interact op bijna een vijfde van de werktijd.
Drie bronnen, drie getallen, allemaal ruim tien jaar oud — en geen enkele over het Nederlandse mkb. Wij gebruiken deze cijfers daarom als illustratie, nooit als bewijs. Het recentste en best gedocumenteerde cijfer komt van Microsoft (Work Trend Index, 2023, ruim 31.000 werknemers in 31 landen): 62 procent van de ondervraagden worstelt met te veel tijd kwijt aan zoeken.
Twee ontwikkelingen die op elkaar botsen
Precies de bedrijven met het grootste kennisrisico — klein, weinig overlap tussen functies, veel in hoofden — digitaliseren het traagst. Van de microbedrijven gebruikte in 2025 13,8 procent AI-technologie, tegenover 66,2 procent van het grootbedrijf. Zie de volledige cijfers per bedrijfsgrootte.
De uitstroom is een gegeven. Het tempo waarin je vastlegt hoe het werk werkt, is dat niet.
Meet waar het bij jou vastzit
Acht vragen, tien minuten. Je ziet hoeveel uur er weglekt en op welke plekken kennis bij één persoon zit.
Bronnen: ROA (De arbeidsmarkt naar opleiding en beroep tot 2028), UWV, CBS, McKinsey Global Institute (2012), Microsoft Work Trend Index (2023). Elk cijfer is nagetrokken bij de oorspronkelijke publicatie; verouderde cijfers zijn als zodanig gemarkeerd.
Verder lezen: AI-gebruik in het mkb in cijfers en waarom AI-projecten mislukken.